ایده های نو بساز!

جهان کارگاه خلاقیت ماست.

• خلاقیت در عین حال ماهیت روان شناختی پیچیده ای دارد، به طوری که برای همه و در هر لحظه می تواند در جریان باشد.

مقدمه

خلاقیت مفهومی بسیار زیبا بسیار مهم و بسیار پیچیده است. زیباست چون استعدادی الهی بوده مهمترین دلیل شباهت ما با خالق ماست و قسمتی از فلسفه ی زندگی میباشد.
بسیار مهم است زیرا عبور از تنگناها غلبه بر محیط پیرامون و حل مسائل زندگی تنها به وسیله ی آن میسر است و البته بهترین راه برای اثبات خویشتن و جاودانگی ماست.
و در نهایت این که بسیار پیچیده است چرا که دارای ابعاد روانی و فراروانی متعددی میباشد متغیرهای زیادی بر آن تأثیر میگذارند و هنگامی که به مبحث پرورش آن میپردازیم، پیچیده تر نیز میشود.
به طور کلی جذابیت و زیبایی موضوع خلاقیت از یک سو و ارزش و اهمیت آن در کسب موفقیت در کار و زندگی همواره عده ی زیادی از افراد را به مطالعه ی ادبیات مربوط به خود دعوت میکند

• خلاقیت، مولود هنر خداوند و هنر مولود خلاقیت انسان است.

برای پردازش ایده های نو راهکارهایی وجود دارد:

• انعطاف پذیری:

این هنر، توانایی ذهن ما در تولید ایده های متنوع و گوناگون در مورد یک موضوع می باشد. خلاقیت مستلزم داشتن ذهنی شکل پذیر و دارای انعطاف است و ذهنی که انعطاف پذیر تربیت می شود، قادر خواهد بودبه راحتی در هر شرایطی و در جریان حل مسئله، تغییر جهت داده و با ورود به کانال های مختلف، ایده هایی متفاوت تولید نماید.

• تشبیه:

تشبیه، مهمترین صنعت ادبی است در شعر لطیف ترین و ظریف ترین احساسات به وسیله تشبیه منتقل می شود.

تشبیه یک مهارت ذهنی مولد است. در قلمرو خلاقیت ما با کمک تشبیه، شباهت ها را کشف نمی کنیم بلکه آنها را خلق می نماییم. انگاشتن یک چیز به چیز دیگر در حقیقت یعنی خلق یک رابطه ی جدید و گشودن زاویه ای تازه برای دیدن آن دو چیز. کاری که ما با مهارت تشبیه انجام می دهیم این است که به موضوع و یا ایده ی مورد نظر خود هویت جدیدی می بخشیم و آن را به صورتی نو تعریف می کنیم این کار باعث گسترده شدن دامنه ی معنا و مفهوم ایده ی مذکور می شود.

• بسط دادن:

گستردن یا بسط مهارت ما در پرداختن به یک ایده و تکمیل کردن آن است.

خلق یک ایده توفیق بزرگی است اما موفقیت بزرگتر آن است که ایده ی خود را بسط داده و با پرداختن به جزئیات و عناصر فرعی، آن را به یک فرآورده ی کامل مبدل سازیم. بدیل یک ایده ی اولیه به محصولی خلاق، فرایندی است که از طریق توجه و تمرکز ما بر هر کدام از اجزای ایده ی اصلی تحقق می یابد. برای تقویت مهارت بسط باید مرتباً سعی کنیم ایده هایی که در ابتدا به صورت ایده ی مادر به آنها دست مییابیم را تا حد امکان با پرداختن به عناصر فرعی و افزودن جزئیات وابسته به آنها توسعه دهیم.

• ترکیب:

ترکیب یعنی و مقایسه دو یا چند ایده با یکدیگر و پدیدآورنده یک ایده جدید.

خلاقیت در قالب هر محصولی که رخ می‌دهد، همیشه نوعی ترکیب یا مرکز را در بطن خود دارد. بسیاری از ایده‌های نو و خلاق در نتیجه ایجاد ارتباط و ایجاد ارتباط بین ایده‌ها و ایجاد دیگری در وجود می‌آیند. اتفاقی که در ترکیب می‌افتد، پدیدآورنده عناصر جدید است که چیزی بیشتر از اجزای تشکیل‌دهنده خود دارد. ترکیب یک مهارت شناختی و مربوط به سطوح بالای یادگیری است که می‌تواند به وسیله تمرین و تکرار در زمینه‌های مختلف رشد یابد.

• سازمان دادن:

سازمان دهی دریافت ها داده ها و به طور کلی اطلاعات ورودی از عملکردهای خودکار ذهن ماست.

سازمان دادن به عنوان یک مهارت خلاقیت به مفهوم استفاده ی بهینه و خلاقانه ی ما از مواد دریافتی ذهن می باشد. عملکردی که می توان آن را گوارش ذهنی نامید.
ما با مهارت سازمان دادن دانش آموخته ها و تجارب جدید خود را دسته بندی کرده و با تلفیق و مرتبط ساختن آن ها با آموخته های قبلی خویش، فرآورده های نو تولید می کنیم. برای کسب مهارت در سازمان دادن باید ذهن را به گونه ای تربیت کنیم که بتواند میان هر داده ای که به صورت جدید دریافت می کند با داده های پیشین خود ارتباط ایجاد نموده و از مجاورت آن با یکدیگر ایده های نو و بدیعی خلق کند.

• ابتکار:

ابتکار یا اصالت استعداد ما در تولید ایده های بدیع ناب و منحصر به فرد است.

ایده های خلاقانه غالباً در میان تراوشات غریب و دور از انتظار ذهن ما یافت می شوند. ذهن خلاق متفاوت میاندیشد و در مسیرهای تجربه نشده و غیر معمول حرکت می کند به همین جهت از شانس بیشتری برای خلق ایده های تازه اصیل و ابتکاری برخوردار است. برای درک ماهیت ابتکار و تحقق آن باید بیاموزیم ساختار شکن باشیم متفاوت به مسائل نگاه کنیم و به عجیب و غریب ترین ناممکن ترین و دور از ذهنترین ایده ها و راه ها بیشتر توجه نشان دهیم.

• شوخ طبعی:

شوخ طبعی یکی از ویژگی‌های افراد خلاق است که باید به آن توجه کرد.

شوخ طبعی می‌تواند با شوخی و خنده همراه باشد، زیرا شوخی می‌تواند به گونه‌ای ظریف و با دقت انجام شود و نکته‌ای را در مورد موقعیت‌های مختلف بیان کند.
این ویژگی بیشتر از آن چیزی است که یک ویژگی وسواس ذاتی به نظر می‌رسد، زیرا یک مهارت است که قابل یادگیری و رشد است.
اغراق و شوخی یک عنصر باعث ایجاد ارتباط بین افراد می‌شود و نامربوط آشکاری برای ایجاد تضادهای بین افراد و پدیده‌ها و رفتارهای غیراخلاقی است که باید در مورد آن ها صحبت کرد. شوخی‌های بسیار مهم و آموزنده هستند و اگر واقعاً مورد آزمایش قرار گیرند، منجر به رشد و تقویت این مهارت می‌شوند.

• تخیل:

تخیل اندیشیدن آزاد و بدون مرز ماست که تصویرهای خلاقانه ترسیم می کند.

تخیل بخشی از تفکر ماست که فراتر از مرزهای واقعیت حرکت میکند نادیدنیها را دیدنی و غیر ممکن ها را ممکن می سازد.
داشتن تخیل قوی یعنی دسترسی به منبع غنی و پایان ناپذیری از ایده ها و انگاره های خلاق که استعداد آفریدن ما از آن تغذیه میکند و انرژی می گیرد.
دستیابی به تخیل خلاق مستلزم تعلیم پرواز به پرنده ی اندیشه و سوق دادن آن برای ورود به قلمروهای ناشناخته است.
آن چیزی که مرز میان تخیل و واقعیت را تعیین میکند، قوانین فیزیک و علوم تجربی هستند که خود اموری نسبی و شکننده هستند. بنابراین شاید بتوان پذیرفت هر چیزی که در تخیل ما شکل و صورت پیدا میکند میتواند در دنیای بیرونی هم موجودیت یابد.

• تحلیل:

تحلیل مهارت ما در نقد و بررسی داده هاست، این داده ها هم می توانند اطلاعات خام باشند و هم یک فرآورده ی تکمیل شده!

ما به کمک مهارت تحلیل چند کار انجام می دهیم، ایده و یا اثری را تجزیه می کنیم تا به اجزا و عناصر سازنده ی آن دست یابیم.
ارتباط میان اجزا تأثیر متقابل و تعامل هر قسمت با سایر قسمت ها را بررسی می کنیم، ایده های درونی هر محصول را که در واقع عصاره و هدف اصلی اثر را در خود دارند،شناسایی می نماییم.
تحلیل به عنوان یک مهارت خلاقیت نقد خلاقانه داده هاست به نحوی که ما را به سمت سازمان دادن ترکیب و در نهایت پدید آوردن ایده های جدید هدایت می کند.

• آزمایش گری:

آزمایشگری غالباً به عنوان یک ویژگی شخصیتی مربوط به خلاقیت شناخته می شود که به طور عمومی و به میزان زیادی در افراد خلاق وجود دارد.

از بعد عملی آزمایشگری حامل تعدادی شاخص های رفتاری مختلف است که به وسیله ی آن ها توصیف می شود:

• تمایل به تجربه ی عملی و مستقیم مسائل و پدیده ها
• کنجکاوی و پرسشگری
• اعتقاد به این که همیشه راه بهتری وجود دارد.
• سعی و خطای مکرر اما هدفدار
• اصرار و استمرار برای به ثمر رساندن ایده

آزمایش گری نیز از جمله شاخص های خلاقیت است که بیشتر فرایند خلاقیت را توصیف می نماید و صرف نظر از این که به تولید منجر می شود یا خیر ذهن را فعال و پویا بار می آورد.

• نوشتن:

در حوزه ی خلاقیت نوشتن ابزاری جادویی و نیرومند است و صرف نظر از این که خود یک مهارت اساسی محسوب می شود، سایر مهارت های خلاقیت را نیز تقویت می نماید.

نوشتن فرایندی مولد است، برای انجام فعالیت نوشتن اطلاعات چند بار در ذهن پردازش و تبدیل می شوند. افکار و ایده ها تبدیل به واژه ها شده و سپس به صورت نوشته در می آیند و هنگامی که خوانده می شوند تصاویر و انگاره های جدید و متفاوتی را به ذهن منتقل می سازند.
نوشتن اندیشه را سیال می کند. موانع تفکر را کنار می زند و نه تنها به تراوشات ذهنی ما هویت می بخشد بلکه موجب خلوت شدن کانال های ذهن و ظهور ایده های پنهان نیز می گردد.
نوشتن مداوم موجب افزایش توانایی در گسترش ایده و پرورش آن می گردد.

• منبع: سیب خلاقیت نوشته افشین سلیمانی